ΛΕΜΦΟΙΔΗΜΑ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

Ορισμός

Λεμφοίδημα είναι η συσσώρευση λεμφικού υγρού στο χώρο ανάμεσα από τα κύτταρα και τους ιστούς του σώματος. Το λιμνάζον λεμφικό υγρό προκαλεί διόγκωση της περιοχής που παρουσιάζει τη δυσλειτουργία αυτή. Ανάλογα με το αίτιο που προκαλεί το λεμφοίδημα, παρατηρείται πρήξιμο/διόγκωση του άνω ή του κάτω άκρου. Ο ρόλος του λεμφικού συστήματος είναι να μεταφέρει, μέσω του λεμφικού υγρού, τα προϊόντα του μεταβολισμού των κυττάρων, αλλά κυρίως συμβάλλει στη σωστή λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος παράγοντας μακροφάγα κύτταρα που σκοτώνουν ιούς και βακτήρια που εισέρχονται στον ανθρώπινο οργανισμό.

Αίτια

Το λεμφοίδημα μπορεί να είναι πρωτογενές ή δευτερογενές. Το πρωτογενές λεμφοίδημα αναπτύσσεται μετά από παθολογία που επηρεάζει άμεσα το λεμφικό σύστημα και συνήθως είναι κληρονομικό. Το δευτερογενές λεμφοίδημα μπορεί να οφείλεται σε διάφορους λόγους όπως σε χειρουργική επέμβαση αφαίρεσης όγκου, μόλυνση, εγκαύματα, χρόνια φλεβική ανεπάρκεια κ.ά.

Λεμφοίδημα και καρκίνος του μαστού

Το πιο συνηθισμένο αίτιο λεμφοιδήματος είναι η χειρουργική επέμβαση και η ακτινοβολία για τη καταπολέμηση του καρκίνου του μαστού. Κατά τη χειρουργική επέμβαση μπορεί να γίνει αφαίρεση κάποιων μασχαλιαίων λεμφογαγγλίων, ενώ με την ακτινοβολία μπορεί να δημιουργηθεί ουλώδης ιστός στην περιοχή της μασχάλης. Συνέπεια αυτών, είναι μη φυσιολογική λειτουργία του λεμφικού συστήματος, με αποτέλεσμα την ανεπαρκή απομάκρυνση του λεμφικού υγρού από τη περιοχή αυτή και τη διόγκωση του άνω άκρου.

Υπολογίζεται ότι το 5% των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μασχαλιαία διατομή ή ακτινοβολία θα αναπτύξουν σε κάποια φάση της ζωής τους λεμφοίδημα. Όταν η θεραπεία γίνει με συνδυασμό χειρουργικής επέμβασης και ακτινοβολίας, τότε το ποσοστό αυτό μπορεί να αυξηθεί μέχρι 20%.

Η συσσώρευση του λεμφικού υγρού στο άνω άκρο, από την πλευρά της εγχείρησης, μπορεί να οδηγήσει σε:

• Διόγκωση του άνω άκρου από τον ώμο μέχρι και τα δάχτυλα
• Ευαίσθητο δέρμα, επιρρεπές σε πληγές και σε μολύνσεις
• Δυσκαμψία και μειωμένη κινητικότητα ολόκληρου του άνω άκρου

Θεραπεία

Η αντιμετώπιση του λεμφοιδήματος είναι συνήθως συντηρητική και αποτελείται από:

• Αντιβιοτικά (σε περίπτωση μόλυνσης)
• Φροντίδα του δέρματος (καθαριότητα και ενυδάτωση)
• Λεμφική μάλαξη
• Ειδική περίδεση του οιδηματώδους άκρου
• Ασκήσεις- Κινησιοθεραπεία
• Ελαστικά ενδύματα συμπίεσης (γάντια/κάλτσες)
• Αυτό-φροντίδα

Ο ρόλος της φυσικοθεραπείας για την αντιμετώπιση του λεμφοιδήματος είναι πρωταρχικής σημασίας καθώς η λεμφική μάλαξη, η περίδεση, οι ασκήσεις και η επιλογή των ενδυμάτων συμπίεσης πρέπει να εφαρμόζονται από φυσικοθεραπευτή εξειδικευμένο στην αντιμετώπιση του λεμφοιδήματος. Στο αρχικό στάδιο θεραπείας, η λεμφική μάλαξη και η περίδεση πρέπει να γίνονται σε καθημερινή βάση. Όταν το οίδημα υποχωρήσει, το πρόγραμμα και η συχνότητα της θεραπείας τροποποιούνται, δίνοντας έμφαση στη διατήρηση των επιδράσεων της θεραπείας, με τη συμμετοχή του ίδιου του ασθενή (αυτό-φροντίδα).

Η λεμφική μάλαξη (ή μάλαξη λεμφικού ιστού ή λεμφική παροχέτευση) είναι η εφαρμογή ειδικών τεχνικών μάλαξης που βασίζονται στην ανατομία και τη φυσιολογία του λεμφικού συστήματος. Ενεργοποιεί τα λεμφαγγεία και τα λεμφογάγγλια, διευκολύνοντας την κινητοποίηση του λεμφικού υγρού και την απομάκρυνση του από το οιδηματώδες άκρο προς περιοχές όπου το λεμφικό σύστημα λειτουργεί φυσιολογικά. Η λεμφική μάλαξη αποτελείται από ήπιες κυκλικές πιέσεις που ακολουθούν την κατεύθυνση των λεμφικών αγγείων. Ανάλογα με την περιοχή και τη έκταση του οιδήματος, η μάλαξη διαρκεί από 45 λεπτά έως 1 ώρα.

Για τη μεγιστοποίηση και διατήρηση των επιδράσεων της μάλαξης είναι απαραίτητη η περίδεση του άκρου. Η ειδική αυτή περίδεση αυτή γίνεται με επιδέσμους χαμηλής ελαστικότητας. Με αυτό τον τρόπο επιτυγχάνεται μεγαλύτερη συμπίεση κατά την κίνηση του άκρου, η οποία ελαχιστοποιείται κατά την ηρεμία. Ανάλογα με το στάδιο της θεραπείας η περίδεση διατηρείται και κατά την νυχτερινή κατάκλιση.

Μετά την λεμφική παροχέτευση και την περίδεση του άκρου, η λεμφική αποσυμφόρηση θα ενισχυθεί με την εκτέλεση συγκεκριμένων ασκήσεων. Σύμφωνα με τις ανάγκες του εκάστοτε ασθενή, ο φυσικοθεραπευτής θα οργανώσει ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα ασκήσεων, το οποίο θα εκτελείται πάντα με το άκρο σε περίδεση. Οι ασκήσεις αυτές αποτελούνται από ελαφριές κινήσεις των αρθρώσεων του άκρου που παρουσιάζει το οίδημα, αποφεύγοντας τις δυναμικές συσπάσεις των μυών.

Μετά από 2 έως 3 εβδομάδες θεραπείας και αφού έχει επιτευχθεί μείωση του οιδήματος με τη λεμφική μάλαξη, την περίδεση και τις ασκήσεις, ο ασθενής θα πρέπει να φορέσει ένα ειδικό ένδυμα συμπίεσης. Στις περιπτώσεις καρκίνου του μαστού, αυτό το ένδυμα είναι ένα μακρύ ελαστικό γάντι που εφαρμόζεται μέχρι τον ώμο. Τα ενδύματα συμπίεσης φοριούνται κατά τη διάρκεια της ημέρας ώστε να αποφευχθεί η επανασυσσώρευση του λεμφικού υγρού.

Με τη απομάκρυνση του οιδήματος και τη διατήρηση του όγκου του άκρου κοντά στα φυσιολογικά επίπεδα, ο ασθενής θα λάβει συμβουλές αυτό-φροντίδας. Θα διδαχθεί τρόπους εφαρμογής της περίδεσης και τεχνικών μάλαξης, ώστε να μπορεί να διατηρήσει τα οφέλη της θεραπείας μακροπρόθεσμα. Η τακτική επικοινωνία μεταξύ ασθενή, γιατρού, φυσικοθεραπευτή είναι σημαντική για την πορεία της θεραπείας.

Συμβουλευτικό φυλλάδιο σε περίπτωση οξείας ασφυαλγίας

Οι πιέσεις που ασκούνται στη μέση

 

Η ενδο-δισκική πίεση που ασκείται στους οσφυϊκούς μεσοσπονδύλιους δίσκους σε διάφορες στάσεις και κινήσεις.

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΚΑΡΠΙΑΙΟΥ ΣΩΛΗΝΑ

Σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα ονομάζεται η κατάσταση κατά την οποία το μέσο νεύρο πιέζεται μέσα στο σωλήνα αυτό.

Ο καρπιαίος σωλήνας είναι ένα στενό πέρασμα το όποιο σχηματίζεται από τα οστά του καρπού και από τον εγκάρσιο σύνδεσμο που βρίσκεται στη βάση του καρπού. Από τον καρπιαίο σωλήνα διέρχονται οι τένοντες των μυών που κινούν τα δάχτυλα και τον καρπού καθώς επίσης και το μέσο νεύρο.

Καταστάσεις που προκαλούν οίδημα μέσα στον καρπιαίο σωλήνα (π.χ. φλεγμονή των τενόντων) δύναται να πιέσουν και να ερεθίσουν το μέσο νεύρο, το όποιο παρέχει αισθητικότητα κυρίως στα τρία πρώτα δάχτυλα. Μουδιάσματα και ‘μυρμηγκιάσματα’ στην παλάμη και τα δάχτυλα αποτελούν συνήθως τα πρώτα συμπτώματα του συνδρόμου αυτού.

Χειροθεραπεία στον αυχένα (cervical manipulation)

Guidlines for Low Back Pain (Οσφυαλγία)

Recommendations from the guideline for health professionals include:

• Advise people with low back pain that staying physically active as much as possible is likely to help and provide people with advice and information to help them manage their low back pain

• Offer one of the following treatment options, taking into account the patient’s preference: an exercise programme, a course of manual therapy including manipulation, or a course of acupuncture (more details on each below). Consider offering another of these options if the chosen treatment does not result in satisfactory improvement

• Consider offering a structured exercise programme tailored to the individual that may include exercises to strengthen muscles, improve posture and stretching

• Consider offering a course of manual therapy, including spinal manipulation, spinal mobilisation and massage. Treatment may be provided by a range of health professionals including chiropractors, osteopaths, manipulative physiotherapists or doctors who have had specialist training

• Consider offering a course of acupuncture needling, up to a maximum of 10 sessions over a period of up to 12 weeks

• Injections of therapeutic substances into the back for non-specific low back pain are not recommended

• Offer a combined intensive exercise and psychological treatment programme for people who have had at least one less intensive treatment already, but who still have disabling pain which causes significant distress or seriously impacts on daily life

• Do not offer X-ray of the lumbar spine for the management of non-specific low back pain, and only offer an MRI scan within the context of a referral for an opinion on spinal fusion.

Άρθρο στην εφημερίδα "Σερραικόν Θάρρος"

ΑΥΧΕΝΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΔΗΛΑΔΗ;

Το αυχενικό σύνδρομο είναι μια ιατρική ορολογία με την οποία είμαστε όλοι εξοικειωμένοι και αναφερόμαστε σε αυτή όταν θέλουμε να περιγράψουμε τις ενοχλήσεις που νιώθουμε στον αυχένα ή επειδή ο γιατρός ή ο φυσικοθεραπευτής έχουν πει ότι πάσχουμε από αυχενικό σύνδρομο.

Τι ακριβώς όμως είναι το αυχενικό σύνδρομο; Το αυχενικό σύνδρομο είναι ένας όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει μια σειρά από συμπτώματα που πηγάζουν από τον αυχένα. Δεν είναι πάθηση, είναι όμως η εκδήλωση συμπτωμάτων που προκαλούνται από διάφορες παθήσεις ή δυσλειτουργίες του αυχένα.

Διεθνείς επιδημιολογικές έρευνες δείχνουν ότι περίπου το 30% του πληθυσμού θα εκδηλώσει σε κάποια περίοδο της ζωής του συμπτώματα αυχενικού συνδρόμου. Επιπροσθέτως, τα συμπτώματα αυτά τείνουν να επιμένουν και να χρονίζουν στο 60% αυτών που τα έχουν εκδηλώσει έστω και μια φορά στο παρελθόν.

Το συνηθέστερο και πιο δυσάρεστο σύμπτωμα του αυχενικού συνδρόμου είναι ο πόνος. Εντοπίζεται κυρίως στην περιοχή του αυχένα και συνήθως επιδεινώνεται με τις κινήσεις της κεφαλής, οι οποίες ενδεχομένως να έχουν περιορισμένο εύρος κίνησης (δυσκαμψία). Πολλές φορές οι δυσλειτουργίες του αυχένα προκαλούν αναφερόμενο πόνο σε περιοχές του άνω κορμού, όπως ανάμεσα στις ωμοπλάτες, στο ώμο, στον βραχίονα, στον πήχη ή στα δάχτυλα, οπού μπορεί να συνοδεύεται από μουδιάσματα, μυρμηγκιάσματα ή και μυϊκή αδυναμία (αυχενοβραχιόνιο σύνδρομο). Ο πονοκέφαλος είναι ακόμα ένα σύμπτωμα του αυχενικού συνδρόμου (αυχενογενής πονοκέφαλος). Ο αυχενογενής πονοκέφαλος είναι συνήθως μονόπλευρος και επιδεινώνεται με την κίνηση της κεφαλής ή την παρατεταμένα λανθασμένη στάση του αυχένα. Τέλος, όταν ο πόνος στον αυχένα δεν μειώνεται κατά τη νυχτερινή κατάκλιση ή όταν συνοδεύεται από πυρετό, ναυτία, διαταραχή της βάδισης ή της όρασης τότε ο ασθενής πρέπει να συμβουλευτεί άμεσα τον γιατρό του.

Πού οφείλονται όμως τα παραπάνω συμπτώματα; Η αιτιολογία του αυχενικό συνδρόμου είναι τόσο ευρεία και ασαφής όσο και ο ίδιος ο όρος. Ρευματικές παθήσεις, εκφυλιστικές παθήσεις και τραυματισμοί μπορούν να προκαλέσουν βλάβες στις ανατομικές δομές του αυχένα, όπως:

· Κήλη του μεσοσπονδυλίου δίσκου

· Φλεγμονή των σπονδυλικών αρθρώσεων

· Πίεση των νευρικών ριζών

· Μυϊκούς σπασμούς κ.α.

Επίσης, η κακή στάση του σώματος στη δουλειά, η πολύωρη χρήση του ηλεκτρονικού υπολογιστή και ο καθιστικός τρόπος ζωής φαίνεται να ενοχοποιούνται για την εμφάνιση και συντήρηση του αυχενικού συνδρόμου.

Η θεραπεία του αυχενικού συνδρόμου δε πρέπει να επικεντρώνεται μόνο στη μείωση των συμπτωμάτων, άλλα να στοχεύει και στην άρση του αιτίου που προκαλεί τα συμπτώματα αυτά. Σήμερα αντιμετώπιση του αυχενικού συνδρόμου αποτελείται από:

Ανάπαυση/ κολάρο. Η ανάπαυση και το κολάρο συνιστώνται μόνο σε οξείες καταστάσεις έντονου πόνου. Η χρήση του κολάρου δε πρέπει να υπερβαίνει τις δύο μέρες.

Φαρμακευτική αγωγή. Αποτελείται συνήθως από παυσίπονα, αντιφλεγμονώδη και μυοχαλαρωτικά φάρμακα.

Φυσικοθεραπεία. Ο σκοπός της φυσικοθεραπείας είναι η περαιτέρω μείωση του πόνου, η αποκατάσταση της κινητικότητας και της λειτουργικότητας του αυχένα, η εκπαίδευση του ασθενή με σκοπό την πρόληψη. Τα φυσικοθεραπευτικά μέσα που συνήθως χρησιμοποιούνται για την μείωση του πόνου στον αυχένα είναι: η ηλεκτροθεραπεία, η διαθερμία, τα TENS και τα θερμά ή ψυχρά επιθέματα. Η μείωση της δυσκαμψίας του αυχένα επιτυγχάνεται με τη χειροθεραπεία (manual therapy) και την κινησιοθεραπεία. Η χειροθεραπεία είναι μια εξειδικευμένη μορφή φυσικοθεραπείας που εφαρμόζεται με τα χέρια - με ήπιους χειρισμούς - στην σπονδυλική στήλη και τις αρθρώσεις. Σκοπός της χειροθεραπείας είναι η μείωση του πόνου και η αποκατάσταση της λειτουργικότητας της περιοχής όπου εφαρμόζεται. Η κινησιοθεραπεία με εξειδικευμένες ασκήσεις και διατάσεις θα συμβάλει στην ενδυνάμωση και σταθεροποίηση του αυχένα δρώντας προστατευτικά στις καθημερινές καταπονήσεις που υφίσταται. Τέλος, ο φυσικοθεραπευτής θα προτείνει ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα ασκήσεων για το σπίτι και θα δώσει στον ασθενή οδηγίες και εργονομικές συμβουλές για σωστή στάση της σπονδυλικής στήλης που θα έχουν ως σκοπό την πρόληψη από την επανεμφάνιση των συμπτωμάτων του αυχενικού συνδρόμου.